Tuvalet kağıdından ketçaba Çin icadı ilginç buluşlar

Tuvalet kağıdından ketçaba Çin icadı ilginç buluşlar

Selen KALDIRIM/ email protected

Çin, buluş ettiği ürünlerle adından aralıksız bahsettiren bir ülke. Son günlerde ise, Çin yapımı, dünyanın ilk İngilizce konuşan suni zeka sunucusu, Dünya İnternet Konferansı’nda görücüye çıktı. Bu imalatçı ülkenin, Antik Çin’de de çoğu pratik icadı vardı. Aşağıda, Antik Çinlilerin MÖ’Ye ait bir icat listesi var: Bazıları size ‘’Bunu da mı onlar bulmuş?!’’ dedirtecek.

Tüm bu icatlar, Büyük Kanal ve Çin Seddi gibi büyük mühendislik harikalarının ortaya çıkmasını sağladı. Pek azımız durup bu icatların kökenini merak ediyoruz. Bakalım başka hangi ihtiyaçlar, ne gibi ilginç icatları ortaya çıkarmış…

IPEKLI

Ipek, dünya çapında zengin bir şekilde istek edilen yumuşak ve hafif bir malzemeydi. Avrupa’dan Çin’e uzanan ticaret yolunun Ipekli Yolu olarak bilinmesi,  kıymetli bir ihracatı beraberinde getirdi. Çinliler, ipekböceği kozalarından ipek yapmayı öğrendi. Bugün ipek, dokuma sektörünün değerli bir kumaşı.

Hikayesi de epeyce neşe saçan; özetle bahsedeyim;

M.Ö. 3000 yılında Sarı İmparator’un eşi Hsi Leng Şih, bir gün kraliyet bahçesinde dut ağacının aşağı oturuyor ve dere keyfi yapıyormuş. Ağaçtan bir koza sıcak çayın içine düşmüş. Kozanın kuvvetli ipliğinin çözüldüğünü farkeden imparatoriçe, ipekböceği yetiştirmeye başlamış. Ipekli böceklerinin kozalarından elde ettiği iplikleri yapılan bir tezgâhta çözmeye başlamış. İşte hoş kumaş bu şekilde elde edilmiş.

KETÇAP

Çinlilerin balık ve tavuk yemekleri için geliştirdikleri sos olan “ke-tsiap” 1690’lı yıllarda yaygınlaştı ve İngiliz denizciler göre Singapur ve Malezya’da ketçap adıyla aşina püre İngiltere’ye götürüldü. Ketçabin bayağı Çince bir kelime olan “Kê-tsiap’tan” geliyor. O dönemde elde edilen bu koyu renk, sulu sos çorbalar, etler ve balıklarda kullanılıyordu.

Tuvalet kağıdından ketçaba Çin icadı ilginç buluşlar

PUSULA

Çin, doğru yönü belirlemede tezgâhtar olacak manyetik pusulayı buluş etti. Manyetik bir ortamda özgür bırakılan bir objenin, kuzeye yöneleceği prensibinden hareketle, pusulanın keşfi gerçekleşti. Bunu birincil öncelikle şehir planlamasında kullandılar, zamanla da gemi seyahatlerinin ise vazgeçilmezi oldu.

Tuvalet kağıdından ketçaba Çin icadı ilginç buluşlar

BASKI

Ahşap blok baskı ISIM 868’de buluş edildi. Bu aslında, Gutenberg’in Avrupa’da zorlama makinesinin icadından yüzlerce sene önceydi. Song Hanedanına (960-1279) dek, Bi Sheng adlı bir adam(990–1051) hareketli tip bir zorlama icat etti. Bu hareketli tip parçalar sonradan bir sayfa hücum etmek için bir demir plakaya yapıştırıldı. Bu tür baskı teknolojisi tez Avrupa’ya yayıldı.

Tuvalet kağıdından ketçaba Çin icadı ilginç buluşlar

ALKOL

Alkolün 9.-10. yüzyıllarda Müslüman Ortadoğu’da elde edildiği tarihi kayıtlara geçmişse de, içkinin ilk nerede damıtıldığı münakaşacı. 2013 yılında, Henan’da bulunan 9000 yıllık bir çömlek ilk alkol varlığını ortaya koydu. Milattan önce 3. yüzyılın başlarından itibaren Çinliler saflaştırma ve mayalama tekniklerini kullanarak sirke ve soya sosu gibi ürünleri arıtmayı öğrenmişler. Shang Hanedanlığı’nın kemik yazıtlarında da alkolden bahsedilmesi, icadı destekliyor.

Tuvalet kağıdından ketçaba Çin icadı ilginç buluşlar

ŞEMSİYE

3500 sene önce Çin’de şemsiyenin icadına dair bir efsane var, Bir Çinli marangoz ve mucit, Lotus kullanarak yağmur barınağı olarak ilk şemsiyeyi buluş ediyor. Elastik bir çerçeve oluşturarak şemsiye iskeletini bir bezle kaplıyor. Gaye keza güneşten, keza de yağmurdan korunmak. Bu yüzden Çinlilerin birçoğu yaz aylarında da elinde şemsiyeyle gezer.

Tuvalet kağıdından ketçaba Çin icadı ilginç buluşlar

AKUPUNKTUR

Akupunktur; Çin’de çok eskilerden beri uygulanan, oradan dünyaya yayılan, vücudun belirlenmiş noktalarına altın iğneler batırma biçiminde yapılan bir sağaltım diyebiliriz. En eski Çin tıbbı kitabı “Neijing’’, Sarı İmparator’un akupunkturunu anlatıyor. Çin’de çok yaygın bir terapi olarak kullanılan akupunkturun, kalıntıları arasında çok eskilere dayanan iğneler de var.

Tuvalet kağıdından ketçaba Çin icadı ilginç buluşlar

KAĞIT YAPIMI

Kağıt, kağıt parası ve oyun kartları gibi kağıtların yanı sıra Çin kadar icat edildi. Birincil kağıt Çinli Cai Lun tarafından icat edildi ve MS 105 civarında mükemmelleştirildi. Çinli Lun’un ağaç kabukları, kumaş parçaları ve öteki lifli malzemeleri veciz ve yumuşak bir hamur haline gelinceye değin ezip, elde ettiği hamuru suyla karıştırarak ilk odun hamurunu elde etmiş.

Tuvalet kağıdından ketçaba Çin icadı ilginç buluşlar

TUVALET KAĞIDI

Çinliler, bireysel hijyende çığır açtı. Kayıtlara geçen ilk tuvalet kağıdı kullanımı, Çin’e aittir. Bir devlet görevlisi ve bununla beraber bir alim olan Ast Zhitui, 589 yılında halkı, üstünde felsefi söylemlerin basılı olduğu kağıtları tuvalet ihtiyaçlarını giderdikten daha sonra temizlenmek için kullanmaları konusunda uyardı. On dördüncü yüzyılın sonlarına gelindiğinde, dünyanın geri kalanı bunun için su kullanırken, Çinliler yılda 700.000 yaprak aromalı tuvalet kağıdı üretiyorlardı.

Tuvalet kağıdından ketçaba Çin icadı ilginç buluşlar

ERİŞTE- MAKARNA

Makarnayı ya da erişteyi seviyorsanız İtalyanlara yok antik Çinlilere teşekkür etmelisiniz. Çinliler İtalyanlardan 2000 sene önce makarnayı bulmuşlar. 2006 yılında arkeologlar Çin’in Tibet sınırındaki Qinghai şehrinin Lajia bölgesinde yerin üç metre aşağıda bir kâse erişte buldu. Bulunan bu erişte dünyadaki en eski makarna.

Tuvalet kağıdından ketçaba Çin icadı ilginç buluşlar

PORSELEN

Song Hanedanı döneminde (960–1279) porselen imal teknolojisi daha önce görülmemiş bir boyuta ulaştı ve dünya çoğu şaheser ile tanıştı. sonra bu el işlemeli porselenler Ipek Yolu’ndan batıya ulaştı.

Tuvalet kağıdından ketçaba Çin icadı ilginç buluşlar

BARUT

Barut, 9. yüzyılda Sonsuzluk İksiri’ni bulmaya çalışan kimyagerler kadar buluş edildi. Kısa bir süre sonra mühendisler, bomba, tabanca, mayın ve hatta roket gibi askeri kullanımlar için barutun nasıl kullanılacağını anladılar. Onlar da havai fişekleri icat etti ve kutlamalar için güzel havai fişek gösterileri yaptılar.

Tuvalet kağıdından ketçaba Çin icadı ilginç buluşlar

EL ARABASI

Çinliler el arabasını bularak tüm dünyadaki insanların sırtındaki yükü azaltmış. El arabası, M.S. 181-234 yılları arasında, Han Hükümdarlığı döneminde yaşamış olan Çinli bakan Zhuge Liang kadar buluş edilerek ağır eşyaları taşımaya yarayan tek tekerlekli el arabasını tasarlamış.

Tuvalet kağıdından ketçaba Çin icadı ilginç buluşlar

UÇURTMA

Milattan önce 4. yüzyılda filozof Kongshu Phan ve sanat kolleksiyoncusu Mo Di birlikte ilk uçurtmayı yapmışlar. Bu uçurtma bir kuş biçimindeymiş ve rüzgârda bir altında bir yukarı salınıyormuş. Bu buluş insanları şipşak etkilemiş ve şipşak bütün Çin’e yayılmış. Ama o vakit bu icat çocukların oyun oynadığı bir oyuncak yok, Çinli bir general olan Han Hsin’in, askerleriyle, kuşattığı kale arasındaki uzaklığı değerlendirmek için kullandığı bir araçtı.

Tuvalet kağıdından ketçaba Çin icadı ilginç buluşlar

SAYI BONCUĞU

Çinliler MÖ 2. yüzyılda abakusu icat ettiler. Matematik problemlerini çabuk bir şekilde hesaplamak için, kayan boncuklar kullanan bir hesap makinesiydi. Suanpan olarak da aşina Çin abaküsü sayesinde basit sayım tahtalarının aksine, süratli çarpma, bölme, birleştirme, tümdengelim, karekök ve küp kök işlemleri yapmak için çok verimli teknikleri geliştirilmiş.

Tuvalet kağıdından ketçaba Çin icadı ilginç buluşlar

DERE ÜRETİMİ

Çay, Antik çağda günümüz dünyasından bambaşka olarak hazırlanıyordu. Dere kekinden toz haline gelen madde, daha sonra kaynatıldı ya da sıcak su ek edildi. Eski Çin efsanesine tarafından, nehir önce tarım yapan Çinli bir baba göre keşfedilen bir meşrubat. sonradan Tang’da Hanedanı’nın (618-907) , popüler bir içeceği olup dünyaya yayıldığı söyleniyor.

Tuvalet kağıdından ketçaba Çin icadı ilginç buluşlar

ZELZELE DEDEKTÖRÜ

Han Hanedanlığı’nın duruşma kayıtlarına göre, MS 70 yılında parlak mucit Zhang Heng (MS 78-140) kadar bir sismograf yapıldı. Onun işlevi bir depremin yönünü belirlemekti. MS 138 yılında, bu cihaz Longxi’de binlerce kilometre uzaklıkta meydana gelen bir zelzele olduğunu gösterdi. Bu, insanlığın ilk kez bir deprem tespitiydi.

Tuvalet kağıdından ketçaba Çin icadı ilginç buluşlar

Sosyal Medyada Paylaşın:

BİRDE BUNLARA BAKIN

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

  • ÇOK OKUNAN
  • YENİ
  • YORUM
%d blogcu bunu beğendi: