Dünyanın En Eski Limanlarından Biri Trabzon’da Ortaya Çıktı

Dünyanın En Eski Limanlarından Biri Trabzon’da Ortaya Çıktı

Doğal ve Tarihi Değerleri Koruma Derneği Başkanı Yrd. Doç. Dr. Coşkun Erüz, Trabzon’un Pazarkapı mevkiinde Ortahisar Belediye binasının yapımı sırasında yapılan kazılarda Roma İmparatorluğu döneminden kalma antik Hadrian Limanı’nın kalıntılarının bulunduğunu belirterek bu limanın bölgenin hatta dünyanın sayılı büyük limanlarından bir olduğunu söyledi.

“DÜNYADA SAYILI BÜYÜK LİMANLARDAN BİRİSİ OLDUĞU DÜŞÜNÜLÜYOR”

Trabzon’un Ortahisar ilçesi Pazarkapı mahallesinde yapımı süren Ortahisar belediye, kaymakamlık ve ticari alanlarının inşaatlarının devam ettiği bölgede antik liman rıhtım duvarı, inşa izleri ve anfora parçaları bulundu.

Konuyla ilgili bilgiler veren Erüz, bölgedeki kazı çalışmaların büyük özenle yapılması gerektiğine göze çarpan etti. Erüz, “Daha öncesinde Trabzon Kalesini Ortahisar’dan denize dek olan kısmında 1970’lere kadar Trabzon sahilinde Moloz’un üst kısmında eski liman dedikleri bir liman vardı. Bu liman antik liman yani Roma İmparatorluğu Hadrianus Dönemi’nde beri var olduğu bilinen bir liman. Bu liman Trabzon’un hatta bölgenin dünyada sayılı büyük limanlardan birisi olduğu söyleniyor.” dedi.

“MOLOZ’DA YER ALAN ANTİK LİMAN DEDİĞİMİZ LİMANIN YAPILDIĞI DÜŞÜNÜLÜYOR”

Bölgenin tarih yönünden manâlı bir yere sahip olduğunu kaydeden Erüz, “Trabzon Kalesi üç bölümden oluşuyor. Aşağıhisar, Ortahisar ve Yukarıhisar. Yukarıhisar ve Ortahisar antik çağdan beri var olduğu düşünülen bir kale. Aşağı hisar dediğimiz bugünkü Pazarkapı Moloz civarının bulunduğu bölge ise fazla fazla daha daha sonra yani Milattan daha sonra 1300’lü yıllarda üretilmiş olan bir kale. Diğer kaleler ise milattan önce kalan kısımlar. Niçin 1300’lü yıllarda yapıldı çünkü Trabzon gelişti ve etrafında artık ayrıntılarıyla Türkler göre kuşatıldığı için saldırılara karşısında koruyabilmek ve bilhassa ticareti kale içinde güveni sağlamak için kalenin büyütülme ihtiyacından yola çıkılarak 1300’lü yıllarda Trabzon Kalesi yeniden elden geçirildi ve büyütüldü. Daha öncesinde Trabzon Kalesini Ortahisar’dan denize değin olan kısmında 1970’lere kadar Trabzon sahilinde Moloz’un üst kısmında eski liman dedikleri bir liman vardı. Bu liman antik liman yani Roma İmparatorluğu Hadrianus döneminde beri var olduğu tanıdık bir liman. Bu liman Trabzon’un hatta bölgenin dünyada sayılı büyük limanlardan birisi olduğu söyleniyor. Birkaç bin yıl dayanabilmiş bir limandan bahsediyoruz. Doğası gereği dere ağızlarına yakın bir yerlere yapılan limanlar derelerden gelenlerle zamana emrindeki olarak dolar. Trabzon limanı da antik dönemde binli yıllara dek varsayım edilen liman yada iskele Zağnos, Ortahisar’ın alt kısmında bitimi noktalarında yada Tabakhane vadisinin antik iskelenin olduğu denizin dere yatağına değin o bölgelere değin geldiği dolayısıyla gemilerin çay içi yatağına koya girerek konumlandığı bir yerdi. Daha sonraki dönemlerde ise bugünkü Moloz’da bulunan antik liman dediğimiz limanın yapıldığı düşünülüyor.” diye konuştu.

UZMANLAR ROMA KALE KALINTISI OLDUĞUNU SÖYLEDİ

Bölgedeki kalıntıları inceleyen uzmanların bölgede Roma kale kalıntılarının bulunduğunu söylediklerini kaydeden Erüz, “Hemen kazı yapılan yere gidildiğinde her hangi jeolog, arkeolog, sanat tarihçi oradaki toprak kesitine bakacak olursa en üstteki tabakadaki toprakların emin bir metreden sonra iki metreden sonradan kuma dönüşmeye başladığını ve kumun da ağır ağır incelerek üste dere kumları altta ise deniz kumu olduğu görülebilir. İskelenin Molla Halil Camisi’nin daha güneyinde Karabaş Camisi’nin o civarlarında olan bölgede olduğu düşünülüyor. Dolmayla birlikte yavaş yavaş denize çekilen kara otomatikman liman yada iskeleyi de denize içten yapılmasını zorunlu kıldı. İlerleyen süreçte bugün ayrıntılarıyla kapatıp değil ettiğimiz bir antik liman yapıldı. Antik liman yapıldığında antik limanın arka kısmında güneyde Trabzon kalesi ile direkt bağlantısı olmadığı için kalenin güvenliğini sağlayabilmek için limanın ardına büyük olmasa da koruyucu bir kale üretilmiş. O kale bugün Pazarkapı kazılarının içinden çıkan kale. Bazıları bunun kale olmadığını söylüyor. 3,5 metre kalınlığında surdan diğer bir duvar olmaz. 3,5 metre kalınlığında kimse bir kilise için, bir mabet için veya bir hamam için duvar yapmaz. Uzman arkadaşlara sorduğumuzda bize Roma kale kalıntısı olduğunu söylediler” şeklinde konuştu.

“DERNEK OLARAK UYARIDA BULUNDUK”

Dernek olarak raslantı Karabaş Camisi’ni bakmaya gittiklerinde tabakanın içinde seramikler ve anfora parçaları gördüklerini kaydeden Erüz, şunları söyledi:

“Müze ve İl Kültür Müdürlüğü’ne ivedi ihbarda bulunduk, ‘Buradan çanak çömlek çıkıyor bunlar antik dönemin olabilir’ diye. Bir hafta baştan başa çalışma yapıldı. Bir haftalık çalışmanın sonunda belli bir bölgede dendi ve çalışma bitirildi. İnşaat kazısı daha sonra devam etti. Biz şunu istek etmiştik; ‘Aletli kazı yapılırken başında bir kazıbilimci bulunsun, mümkün yapı yada taşınabilir çanak çömlekler çıktığında alınsın. Ama ne yazık ancak emin alanın açık havada hiçbir çalışma yapılmadı. Tekrar katolarla kamyonlarla araç gereç taşınarak dışarı çıkartıldı. Aradan aylar geçip o alana gittiğimizde şunu gördük, kesitin içi hala antik dönemden kalma zeytinyağı taşıma kapları gibi bir fazla seramik malzemeyle doymuş duruyor. Büyük küplerin dahi kalıntıları orada duruyor. Oradan alınıp müzeye bile kaldırılmadı ne de orada herhangi bir kazı yapılmadı. Trabzon’un üç bin yıllık geçmişine ait tabakalar bütün malzemesiyle birlikte orada duruyor. Duvarı orada gösterir hale getirin. Bundan daha sonra lütfen Molla Halil Camiden Moloz surlarına kadar olacak bölgede yapılacak çalışmalarda lütfen kazı yapınız. Önce Kazıbilimsel egzersiz yapılsın yapılar tespit edilsin ondan sonra karar verilsin. Katolarla kazdıktan sonradan Trabzon’un tarihine karar verilmesin. Eyvah günah oluyor.” dedi.

Sosyal Medyada Paylaşın:

BİRDE BUNLARA BAKIN

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

  • ÇOK OKUNAN
  • YENİ
  • YORUM
%d blogcu bunu beğendi: