95. yıl dönümünde Cumhuriyet’in kuruluş belgesi

95. yıl dönümünde Cumhuriyet’in kuruluş belgesi

Cumhuriyet, “Büyük Millet Meclisi Kanun-ı Esâsî Encümeni” olan Anayasa Komisyonu’nun, 1921 Anayasası’ndaki altı maddenin değişmesi amacıyla hazırladığı tasarının, Meclis’in 29 Ekim 1923 Pazartesi günü yaptığı 43. oturumunda kabul edilmesiyle bildiri edildi.

Bu tasarıya tarafından Tüzük’nın ilk maddesine, “Türkiye’nin idare şeklinin ‘Cumhuriyet’, devletin dininin ‘İslâm’, devlete ait dilinin de Türkçe olduğu ekleniyordu. Diğer maddeler de Cumhurbaşkanlığı, Başbakanlık ve Hükümet hakkındaydı.

95. yıl dönümünde Cumhuriyet’in kuruluş belgesi

Büyük Insanlar Meclisi’nin Tüzük’da 29 Ekim 1923’te yaptığı değişikliklerin yazılmış olduğu sayfa. Bu metin, Cumhuriyet’in ilânının resmî belgesidir (TBMM Arşivi).

Yapılan oylamadan derhal daha sonra ise seçime geçildi ve Mustafa Kemal Paşa, kurulan yeni devletin ilk reisicumhuru seçildi.

CUMHURİYETİN İLANININ BELGESİ

İşte Büyük Insanlar Meclisi Arşivi’nde yer alan kanun belgesi ve bu belgede bulunan maddelerin ayrıntıları…

“Birinci Madde: Hâkimiyet, bilâ kayd ü durum milletindir. Idare usulü halkın mukadderatını bana kalırsa ve bilfiil yöneticilik etmesi esasına müsteniddir (dayanır). Türkiye Devleti’nin şekl-i hükümeti Cumhuriyettir.

İkinci Madde: Türkiye Devleti’nin dini, din-i İslâm’dır. Resmî lisanı Türkçedir.

Üçüncü Madde: Türkiye Devleti Büyük Halk Meclisi göre yöneticilik olunur. Meclis, Hükümet’in inkısam ettiği şuubât-ı idareyi (ayrı olarak bölümlere ayırdığı idarî işleri) İcra Vekilleri vasıtasıyla yöneticilik eder.

95. yıl dönümünde Cumhuriyet’in kuruluş belgesi

Dördüncü Madde: Türkiye Reisicumhuru, Türkiye Büyük Halk Meclisi Heyet-i Umumiyesi tarafından ve kendi âzası meyânından bir intihap (seçim) devresi için intihap olunur (seçilir). Vazife-i riyaset (başkanlık görevi), yeni Reisicumhur’un intihabına (seçimine) kadar devam eder. Tekrar intihap olunmak (seçilmek) caizdir.

Beşinci Madde: Türkiye Reisicumhuru, devletin reisidir. Bu sıfatla ihtiyaç gördükçe Meclis’e ve Heyet-i Vekile’ye riyaset (hükümete başkanlık) eder.

Altıncı Madde: Başvekil, Reisicumhur tarafından ve Meclis âzası meyanından intihap olunur (Meclis üyeleri arasından seçilir). Diğer vekiller Başvekil kadar yeniden Meclis âzası arasından intihap olunduktan daha sonra hey’et-i umumiyesi (tümü) Reisicumhur tarafından Meclis’in tasvibine arzolunur. Meclis hâl-i içtimada (çalışma döneminde) yok ise keyfiyeti tasvip Meclis’in içtimaına tâlik olunur(toplantısına ertelenir).”

Sosyal Medyada Paylaşın:

BİRDE BUNLARA BAKIN

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

  • ÇOK OKUNAN
  • YENİ
  • YORUM
%d blogcu bunu beğendi: